Trzeci filar systemu emerytalnego

Na wysokość przyszłej emerytury mają również wpływ prywatne oszczędności. Taką szansę daje trzeci filar systemu emerytalnego.

Pomimo płacenia obowiązkowych składek emerytalnych, przyszła emerytura nie zabezpieczy życia na zadowalającym poziomie. Będzie ono znacznie uboższe niż to, do którego się przyzwyczailiśmy. Ani pierwszy, ani drugi filar nie zapewnia godnego życia na emeryturze. Dlatego rozsądek nakazuje aby zadbać samemu o przyszłość. Taką możliwość daje trzeci filar systemu emerytalnego. Można w nim gromadzić środki, które uzupełnią państwową emeryturę. Oszczędzający w ten sposób są wspierani zachętami podatkowymi.

Na trzeci filar polskiego systemu emerytalnego składają się:

  • Pracownicze Programy Emerytalne (PPE),
  • Indywidualne Konta Emerytalne (IKE),
  • Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE).

Pracownicze Programy Emerytalne

Pracowniczy Program Emerytalny może być zorganizowany przez pracodawcę. Biorą w nim udział na zasadach dobrowolności pracownicy. Pracodawca finansuje składkę podstawową a ponadto pracownik może opłacać także składkę dodatkową, która jest potrącana z wynagrodzenia. W 2017 roku limit wpłat do jednego PPE wynosi 19 183,50 zł.

Zarządzaniem zgromadzonymi środkami zajmuje się wybrana instytucja finansowa. Pracownicze programy emerytalne mogą być prowadzone w następujących formach:

  • pracowniczy fundusz emerytalny (PFE),
  • umowa o wnoszenie przez pracodawcę składek pracowników do funduszu inwestycyjnego,
  • grupowe ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym pracowników,
  • powierzenie zarządzania podmiotowi zagranicznemu.

Uczestnik programu może przetransferować zgromadzone środki w dowolnym momencie do innego PPE lub na IKE. Może też wypłacić je:

Obejrzyj w Mysaver TV

  • na własny wniosek po osiągnięciu 60 roku życia,
  • po uzyskaniu decyzji o przyznaniu prawa do emerytury, po ukończeniu 55-ego roku życia,
  • na wniosek osoby uprawnionej – w przypadku śmierci uczestnika,
  • w przypadku ukończenia 70 lat życia.

Indywidualne Konto Emerytalne

Prawo do podpisania umowy przysługuje osobie fizycznej, która ukończyła 16 lat. Nie ma możliwości gromadzenia oszczędności wspólnie, np. ze współmałżonkiem.

Uczestnictwo w PPE lub posiadanie konta w IKZE nie wyklucza oszczędzania w IKE. Indywidualne Konto Emerytalne można założyć podpisując umowę z:

  • funduszem inwestycyjnym otwartym lub specjalistycznym funduszem inwestycyjnym otwartym,
  • podmiotem prowadzącym działalność maklerską,
  • zakładem ubezpieczeń na życie – w formie umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym,
  • bankiem – w formie rachunku oszczędnościowego,
  • dobrowolnym funduszem emerytalnym.

Do IKE można co roku wpłacić maksymalnie 300% prognozowanego na dany rok przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej - w 2017 roku 12 789 zł. Inwestując poprzez IKE nie płacimy podatku od zysków kapitałowych.

Wypłata środków zgromadzonych na IKE następuje na wniosek uczestnika programu po osiągnięciu przez niego wieku 60 lat lub nabyciu uprawnień emerytalnych i ukończeniu 55 roku życia. Ponadto uczestnik programu musi spełnić warunek polegający na dokonywaniu wpłat co najmniej w pięciu dowolnych latach kalendarzowych lub dokonania ponad połowy wartości wpłat, ale nie później niż na pięć lat przed dniem złożenia przez oszczędzającego wniosku o dokonanie wypłaty. Takie wypłaty są zwolnione od podatku dochodowego od zysków.

Kapitał może być wypłacony w całości jednorazowo lub ratalnie. W umowie można wskazać uposażonego lub kilku uposażonych na wypadek śmierci oszczędzającego. Jeżeli takiego wskazania nie ma, wówczas środki przypadają spadkobiercom na zasadach ogólnych.

Wcześniejsza wypłata oszczędności może nastąpić w całości lub w części. Wiąże się ona jednak z koniecznością zapłacenia 19% podatku od dochodów kapitałowych.

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego

IKZE jest to najnowsza forma indywidualnego dobrowolnego oszczędzania na emeryturę w ramach III filaru, powiązana z ulgami podatkowymi. Prawo do podpisania umowy przysługuje osobie fizycznej, która ukończyła 16 lat.

Uczestnictwo w PPE lub posiadanie konta w IKE nie wyklucza oszczędzania w IKZE. Oszczędzający ma możliwość dopasowania częstotliwości i wysokości wpłat na rachunek do swoich możliwości i preferencji. Limit roczny wpłat na IKZE wynosi 1,2 prognozowanego na dany rok przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej - w 2017 roku 5 115,60 zł.

Środki wpłacane w danym roku na IKZE można odliczyć od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Umowę o prowadzenie IKZE można zawrzeć z:

  • funduszem inwestycyjnym,
  • podmiotem prowadzącym działalność maklerską,
  • zakładem ubezpieczeń – ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym,
  • bankiem o prowadzenie rachunku bankowego,
  • dobrowolnym funduszem emerytalnym prowadzonym przez powszechne towarzystwo emerytalne.

Wypłata środków zgromadzonych na IKZE następuje na wniosek oszczędzającego, po osiągnięciu przez niego wieku 65 lat oraz pod warunkiem dokonywania wpłat na konto co najmniej w 5 latach kalendarzowych lub w przypadku śmierci oszczędzającego – na wniosek osoby uprawnionej. Wypłata w ratach może następować co najmniej 10 lat chyba, że okres oszczędzania był krótszy, jednak nie mniej niż przez 5 lat. Środki wypłacane po zakończeniu oszczędzania na IKZE oszczędzającemu lub osobie uprawnionej są opodatkowane podatkiem zryczałtowanym wg stawki 10%.
Oszczędzający może też zwrócić się z wnioskiem o wcześniejszą jednorazową wypłatę wszystkich środków zgromadzonych na IKZE, co podlega opodatkowaniu zgodnie ze skalą podatkową PIT.

Pokazane tu sposoby oszczędzania na emeryturę są warte uwagi, gdyż można niezależnie od państwa zgromadzić znaczące kwoty, które pozwolą przeżyć bez problemów finansowych jesień życia. Nie bez znaczenia są też oszczędności podatkowe. Można też samodzielnie stworzyć program oszczędzania oparty na inwestycjach w papiery wartościowe czy metale szlachetne. Ważne jest jednak aby nie odkładać decyzji o oszczędzaniu, bowiem koszty zwlekania są wysokie a straconego czasu i szans nie można odzyskać.

fot. jackmac34, pixabay.com, CC0

Komentarze

Jan Mazurek